(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 278

॥ శ్రీః ॥
3.278. అధ్యాయః 278
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
రామేణ స్వస్య యౌవరాజ్యాభిషేచనోద్యుక్తే దశరథే మంథరాబోధితాయాః కైకయ్యా వచనాత్సీతాలక్ష్మణాభ్యాం సహ వనగమనం ॥ 1 ॥ తథా లక్ష్మణకరేణ శూర్పణఖావైరూప్యకరణపూర్వకం ఖరాదిహననం ॥ 2 ॥ తతః క్రుద్ధేన రావణేన రామవిప్రచికీర్షయా మారీచసమీపంప్రతి గమనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-278-0x(2701)(26544)
ఉక్తం భగవతా జన్మ రామాదీనాం పృథక్పృథక్।
ప్రస్థానకారణం బ్రహ్మఞ్శ్రోతుమిచ్ఛామి కథ్యతాం ॥ 3-278-1(26545)
కథం దాశరథీ వీరౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ।
ప్రస్తాపితౌ వనే బ్రహ్మన్మైథిలీ చ యశస్వినీ ॥ 3-278-2(26546)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-278-3x(2702)
జాతపుత్రో దశరథః ప్రీతిమానభవన్నృప।
క్రియారతిర్ధర్మరతః సతతం వృద్ధసేవితా ॥ 3-278-3(26547)
క్రమేణ చాస్య తే పుత్రా వ్యవర్ధంత మహౌజసః।
వేదేషు సరహస్యేషు ధనుర్వేదేషు పారగాః ॥ 3-278-4(26548)
చరితబ్రహ్మచర్యాస్తే కృతదారాశ్చ పార్తివ।
దృష్ట్వా రామం దశరథః ప్రీతిమానభవత్సుఖీ ॥ 3-278-5(26549)
జ్యేష్ఠో రామోఽభవత్తేషాం రమయామాస హి ప్రజాః।
మనోహరతయా ధీమాన్పితుర్హృదయనందనః ॥ 3-278-6(26550)
తతః స రాజా మతిమాన్మత్వాఽఽత్మానం వయోధికం।
మంత్రయామాస సచివైర్మంత్రజ్ఞైశ్చ పురోహితైః ॥ 3-278-7(26551)
అభిషేకాయ రామస్య యావైరాజ్యేన భారత।
ప్రాప్తకాలం చ తే సర్వే మేనిరే మంత్రిసత్తమాః ॥ 3-278-8(26552)
లోహితాక్షం మహాబాహుం మత్తమాతంగగామినం।
కంబుగ్రీవం మహోరస్కం నీలకుంచితమూర్ధజం ॥ 3-278-9(26553)
దీప్యమానం శ్రియా వీరం శక్రాదనవరం బలే।
పారగం సర్వధర్మాణాం బృహస్పతిసమం మతౌ ॥ 3-278-10(26554)
సర్వానురక్తప్రకృతిం సర్వవిద్యావిశారదం।
జితేంద్రియమమిత్రాణామపి దృష్టిమనోహరం ॥ 3-278-11(26555)
నియంతారమసాధూనాం గోప్తారం ధర్మచారిణాం।
ధృతిమంతమనాధృష్యం జేతారమపరాజితం ॥ 3-278-12(26556)
పుత్రం రాజా దశరథః కౌసల్యానందవర్ధనం।
సందృశ్యపరమాం ప్రీతిమగచ్ఛత్కులనందనం ॥ 3-278-13(26557)
చింతయంశ్చ మహాతేజా గుణాన్రామస్య వీర్యవాన్।
అభ్యభాషత భద్రం తే ప్రీయమాణః పురోహితం ॥ 3-278-14(26558)
అద్ పుష్యో నిశి బ్రహ్మన్పుణ్యం యోగముపైష్యతి।
సంభారాః సంభ్రియంతాం మే రామశ్చోపనిమంత్ర్యతాం ॥ 3-278-15(26559)
`శ్వ ఏవపుష్యో భవితా యత్రరామః సుతో మయా।
యౌవరాజ్యేఽభిషేక్తవ్యః పౌరేషు సహమంత్రిభిః' ॥ 3-278-16(26560)
ఇతి తద్రాజవచనం ప్రతిశ్రుత్యాథ మంథరా।
కైకేయీమభిగంయేదం కాలే వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-278-17(26561)
అద్య కైకేయి దౌర్భాగ్యం రాజ్ఞా తే ఖ్యాపితం మహత్।
ఆశీవిషస్త్వాం సంక్రుద్ధశ్ఛన్నో దశతి దుర్భగే ॥ 3-278-18(26562)
సుభగా ఖలు కౌసల్యా యస్యాః పుత్రోఽభిషేక్ష్యతే।
కుతో హి తవ సౌభాగ్యం యస్యాః పుత్రో న రాజ్యభాక్ ॥ 3-278-19(26563)
సా తద్వచనమాజ్ఞాయ సర్వాభరణభూషితా।
వేదీ విలగ్నమధ్యేన బిభ్రతీ రూపముత్తమం ॥ 3-278-20(26564)
వవిక్తే పతిమాసాద్య హసంతీవ శుచిస్మితా।
రాజానం తర్జయంతీవ మధురం వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 3-278-21(26565)
సత్యప్రతిజ్ఞ యన్మే త్వం కామమేకం విసృష్టవాన్।
ఉపాకురుష్వ తద్రాజంస్తస్మాన్ముంచస్వ సంకటాత్।
`తదద్య కురు సత్యం మే వరం వరద భూపతే' ॥ 3-278-22(26566)
రాజోవాచ। 3-278-25x(2703)
వరం దదాని తే హంత తద్గృహాణ యదిచ్ఛసి।
అవధ్యో వధ్యతాం కోద్య వధ్యః కోఽద్య విముచ్యతాం ॥ 3-278-23(26567)
ధనం దదాని కస్యాద్ హ్రియతాం కస్యరవాపునః।
బ్రాహ్మణస్వాదిహాన్యత్రయత్కించిద్విత్తమస్తి మే ॥ 3-278-24(26568)
పృథివ్యాం రాజరాజోస్మి చాతుర్వర్ణ్యస్ రితా।
యస్తేఽభిలపితః కామో బ్రూహి కల్యాణి మాచిరం ॥ 3-278-25(26569)
సాతద్వచనమాజ్ఞాయ పరిగృహ్య నరాధిపం।
ఆత్మనో బలమాజ్ఞాయ తత ఏనమువాచ హ ॥ 3-278-26(26570)
ఆభిషేచనికం యత్తే రామార్థముపకల్పితం।
భరతస్తదవాప్నోతు వనం గచ్ఛతు రాఘవః ॥ 3-278-27(26571)
`నవ పంచ చ వర్షాణి దండకారణ్యమాశ్రితః।
చీరాజినజటాధారీ రామో భవతు తాపసః' ॥ 3-278-28(26572)
స తం రాజా వరం శ్రుత్వా విప్రియం దారుణోదయం।
దుఃఖార్తో భరతశ్రేష్ఠ న కించిద్వ్యాజహార హ ॥ 3-278-29(26573)
తతస్తథోక్తం పితరం రామో విజ్ఞాయ వీర్యవాన్।
వనం ప్రతస్థే ధర్మాత్మా రాజా సత్యో భవత్వితి ॥ 3-278-30(26574)
తమన్వగచ్ఛల్లక్ష్మీవాంధనుష్మాఁల్లక్ష్మణస్తదా।
సీతా చ భార్యా భద్రం తే వైదేహీ జనకాత్మజా ॥ 3-278-31(26575)
తతో వనం గతేరామే రాజా దశరథస్తదా।
సమయుజ్యత దేహస్య కాలపర్యాయధర్మణా ॥ 3-278-32(26576)
రామం తు గతమాజ్ఞాయ రాజానం చ తథాగతం।
అనార్యా భరతం దేవీ కైకేయీ వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 3-278-33(26577)
గతోదశరథః స్వర్గం వనస్థౌ రామలక్ష్మణౌ।
గృహాణ రాజ్యంవిపులం క్షేమం నిహతకంటకం ॥ 3-278-34(26578)
తామువాచ స ధర్మాత్మా నృశంసం బత తే కృతం।
పతిం హత్వాకులం చేదముత్సాద్య ధనలుబ్ధయా ॥ 3-278-35(26579)
అయశః పాతయిత్వా మే మూర్ధ్ని త్వం కులపాంసనే।
సకామా భవ మే మాతరిత్యుక్త్వా ప్రరురోద హ ॥ 3-278-36(26580)
స చారిత్రం విశోధ్యాథ సర్వప్రకృతిసన్నిధౌ।
అన్వయాద్ధాతరం రామం వినివర్తనలాలసః ॥ 3-278-37(26581)
కౌసల్యాం చ సుమిత్రాం చ కైకేయీం చ సుదుఃఖితః।
అగ్రే ప్రస్థాప్య యానైః స శత్రుఘ్నసహితో యయౌ ॥ 3-278-38(26582)
వసిష్ఠవామదేవాభ్యాం విప్రైశ్చాన్యైః సహస్రశః।
పౌరజానపదైః సార్ధం రామానయనకాంక్షయా ॥ 3-278-39(26583)
దదర్శ చిత్రకూటస్థం స రామం సహలక్ష్మణం।
తాపసానామలంకారం ధారయంతం ధనుర్ధరం ॥ 3-278-40(26584)
`ఉవాచ ప్రాంజలిర్భూత్వాప్రణిపత్య రఘూత్తమం।
శశంస మరణం రాజ్ఞః సోఽనాథాంశ్చాపి కోసలాన్ ॥ 3-278-41(26585)
నాథ త్వం ప్రతిపద్యస్వ స్వరాజ్యమితి చోక్తవాన్ ॥ 3-278-42(26586)
స తస్య వచనం శ్రుత్వా రామః పరమదుఃఖితః।
చకార దేవకల్పస్య పితుః స్నాత్వోదకక్రియాం ॥ 3-278-43(26587)
అబ్రవీత్స తదారామో భ్రాతరం భ్రాతృవత్సలం।
పాదుకే మే భవిష్యేతే రాజ్యగోప్త్ర్యౌ పరంతప।
ఏవమస్త్వితి తం ప్రాహ భరతః ప్రణతస్తదా' ॥ 3-278-44(26588)
విసర్జితః స రామేణ పితుర్వచనకారిణా।
నందిగ్రామేఽకరోద్రాజ్యం పురస్కృత్యాస్య పాదుకే ॥ 3-278-45(26589)
రామస్తు పునరాశంక్య పౌరజానపదాగమం।
ప్రవివేశ మహారణ్యం శరభంగాశ్రమం ప్రతి ॥ 3-278-46(26590)
సత్కృత్య శరభంగం స దండకారణ్యమాశ్రితః।
నదీం గోదావరీం రంయామాశ్రిత్య న్యవసత్తదా ॥ 3-278-47(26591)
వసతస్తస్య రామస్య తతః శూర్పణఖాకృతం।
ఖరేణాసీన్మహద్వైరం జనస్థాననివాసినా ॥ 3-278-48(26592)
రక్షార్థం తాపసానాం తు రాఘవో ధర్మవత్సలః।
చతుర్దశసహస్రాణి జఘాన భువి రాక్షసాన్ ॥ 3-278-49(26593)
దూషణం చ స్వరం చైవనిహత్య సుమహాబలౌ।
చక్రే క్షేమం పునర్ధీమాంధర్మారణ్యం స రాఘవః ॥ 3-278-50(26594)
హతేషు తేషు రక్షఃసు తతః శూర్పణఖా పునః।
యయౌ నికృత్తనాసోష్ఠీ లంకాం భ్రాతుర్నివేశనం ॥ 3-278-51(26595)
తతో రావణమభ్యేత్య రాక్షసీ దుఃఖమూర్చ్ఛితా।
పపాత పాదయోర్భ్రాతుః సంశుష్కరుధిరాననా ॥ 3-278-52(26596)
తాం తథా వికృతాం దృష్ట్వా రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః।
ఉత్పపాతాసనాత్క్రుద్ధో దంతైర్దంతానుపస్పృశన్ ॥ 3-278-53(26597)
స్వానమాత్యాన్విసృజ్యాథ వివిక్తే తామువాచ సః।
కేనాస్యేవం కృతా భద్రే మామచింత్యావమత్య చ ॥ 3-278-54(26598)
కః శూలం తీక్ష్ణమాసాద్య సర్వగాత్రేషు సేవతే।
కః శిరస్యగ్నిమాధాయ విశ్వస్తః స్వపతే సుఖం ॥ 3-278-55(26599)
ఆశీవిషం ఘోరతరం పాదేన స్పృశతీహ కః।
సింహం కేసరిణం మత్తః స్పృష్ట్వా దంష్ట్రాసు తిష్ఠతి ॥ 3-278-56(26600)
ఇత్యేవం బ్రువతస్తస్య నేత్రేభ్యస్తేజసోఽర్చిషః।
నిశ్చేరుర్దహ్యతో రాత్రౌ వృక్షస్యేవ స్వరంధ్రతః ॥ 3-278-57(26601)
తస్య తత్సర్వమాచఖ్యౌ భగినీ రామవిక్రమం।
ఖరదూషణసంయుక్తం రాక్షసానాం పరాభవం ॥ 3-278-58(26602)
`తతో జ్ఞాతివధం శ్రుత్వా రావణః కాలచోదితః।
రామస్య వధమాకాంక్షన్మారీచం మనసాగమత్' ॥ 3-278-59(26603)
స నిశ్చిత్యతతః కృత్యం సాగరం లవణాకరం।
ఊర్ధ్వమాచక్రమే రాజా విధాయ నగరే విధిం ॥ 3-278-60(26604)
త్రికూటం సమతిక్రంయ కాలపర్వతమేవ చ।
దదర్శ మకరావాసం గంభీరోదం మహోదధిం ॥ 3-278-61(26605)
తమతీత్యాథ గోకర్ణమభ్యగచ్ఛద్దశాననః।
దయితం స్తానమవ్యగ్రం శూలపాణేర్మహాత్మనః ॥ 3-278-62(26606)
తత్రాభ్యగచ్ఛన్మారీచం పూర్వామాత్యం దశాననః।
పురా రామభయాదేవ తాపసం ప్రియజీవితం ॥ 3-278-63(26607)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి రామోపాఖ్యానపర్వణి అష్టసప్తత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 278 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-278-6 రామపదంనిర్వక్తి జ్యేష్ఠ ఇతి ॥
3-278-11 సర్వశః అనురక్తాః ప్రకృతయః ప్రజా యస్మింస్తం సర్వానురక్తప్రకృతిం ॥
3-278-14 భద్రం తే ఇతి యుధిష్ఠిరం ప్రతి ఆశీర్వచనం। పురోహితం వసిష్ఠం ॥
3-278-15 అద్య పుణ్యా తిథిర్బ్రహ్మన్పుష్యయోగముపైష్యతీతి ధ. పాఠః ॥
3-278-21 ప్రణయం వ్యంజయంతీవ ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-278-22 కామం వరం ఉపాకురుష్వ దేహి। సంకటాత్ కష్ఠాత్ ॥
3-278-32 కాలపర్యాయధర్మణా మృత్యునా ॥
3-278-33 ఆనాయ్య భరతం దేవీ ఇతి ఝ.పాఠః ॥
3-278-37 చారిత్ర్యం విశోష్య ఇదం కైకేయ్యైవ కృతం నతు మయేతి ప్రదర్శ్య ॥
3-278-56 సింహం హింస్రం. కేసరిణం సటావంతం మృగరాజం ॥
3-278-57 తస్య స్రోతోభ్యఇతి ఝ. పాఠః। స్రోతోభ్యశ్చురాదిరంధ్రేభ్యః।
తేజసోర్చిషోఽగ్నేర్జ్వాలాః ॥ 3-278-58 ఖరదూషణసంయుక్తం తత్పరాభవసహితం ॥
3-278-60 విధిం రక్షాం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.